Centraal versus decentraal WTW-systeem
Er bestaan twee verschillende soorten WTW-systemen.
Centraal WTW-systeem
Eén unit die de aan- en afvoer van lucht in de hele woning regelt. De WTW-unit staat vaak centraal in de woning. Vervuilde lucht wordt afgevoerd via luchtkanalen en ventielen in vochtige ruimtes (badkamer, keuken, toiletruimte). Verse lucht wordt ingeblazen via ventielen in alle verblijfruimten — ruimtes waar mensen langere tijd aanwezig zijn (woonkamer, slaapkamers).
Decentraal WTW-systeem
WTW installeren in bestaande woningen is ingewikkeld omdat lucht- en ventilatiekanalen door het hele huis aangelegd moeten worden. Wanneer toevoerkanalen ontbreken en u die niet wilt of kunt aanleggen, biedt een decentrale WTW-unit een oplossing: elke ruimte wordt apart geventileerd via een unit in de buitengevel. In het apparaat wordt — net als bij een centrale WTW — verse lucht verwarmd door de uitgaande vervuilde lucht.
WTW installeren: zo verloopt het in nieuwbouw en bestaande bouw
Een WTW-installatie bestaat uit drie delen: de unit (met warmtewisselaar, twee ventilatoren en filters), de kanalen met ventielen in elke ruimte, en twee dakdoorvoeren of geveldoorvoeren voor toevoer en afvoer van buitenlucht. De installateur plaatst de unit meestal op zolder, in de berging of in een technische ruimte, legt de kanalen aan, sluit de condensafvoer aan op het riool en regelt daarna per ruimte het luchtdebiet in. Die inregeling bepaalt of het systeem stil en zuinig draait; vraag altijd om het meetrapport bij oplevering.
Nieuwbouw
In nieuwbouw is balansventilatie de standaard: de kanalen worden in de ruwbouw meegenomen, in vloeren of in een koof, en de unit wordt bij de afbouw geplaatst. De installatie is dan onderdeel van het bouwproces en kost weinig extra. Let bij de oplevering vooral op geluid en op de plek van de toevoerventielen (niet recht boven bed of bank).
Bestaande woning
In een bestaande woning is het kanaalwerk de uitdaging: kanalen moeten naar elke slaapkamer en naar de woonkamer, en dat betekent een verlaagd plafond, een koof langs de gang of kanalen door een kast. Rekent u daar 1 tot 3 dagen werk voor, plus herstel van stuc- en schilderwerk. Is dat te ingrijpend, dan zijn decentrale WTW-units per ruimte het alternatief: een kernboring in de buitengevel per unit, geen kanalen, in één dag geplaatst. Heeft de woning al mechanische afzuiging (systeem C), dan kunnen de bestaande afvoerkanalen soms hergebruikt worden. Hoe systeem D zich verhoudt tot de andere systemen leest u bij balansventilatie systeem D.
Wie installeert en wat kost het?
Kies een installateur die ventilatie als specialisme heeft en het systeem inregelt volgens de eisen van het Bouwbesluit. De unit zelf kost €1.000 tot €4.000 (zie de vergelijking van Brink, Zehnder en Itho Daalderop); het kanaalwerk in een bestaande woning komt daar bovenop en is sterk afhankelijk van de indeling. Vraag daarom altijd twee offertes met een uitgesplitste post voor unit, kanalen en inregelen. Een compleet kostenoverzicht per ventilatietype staat in het ventilatie-kostenoverzicht.
Kosten en opbrengsten
Een WTW-unit kost ongeveer € 1.000 tot € 4.000. Daar bovenop komen de kosten voor het aanleggen van ventilatiekanalen door het huis. Welk systeem het beste past, hangt onder meer af van grootte en indeling van de woning.
Een WTW-installatie levert een flinke besparing op:
- Ongeveer 40 m³ gas per jaar besparing
- U houdt circa 80 tot 90% van de warmte vast die anders verloren zou gaan
Subsidie ventilatie 2026
Vanaf 2026 is er subsidie verkrijgbaar voor energiezuinige ventilatie, op voorwaarde dat deze in 2026 is geïnstalleerd. U kunt dit één keer aanvragen en ontvangt een vast bedrag van € 400. De subsidie is alleen mogelijk in combinatie met een isolatiemaatregel, en aan te vragen tot maximaal twee jaar na het laten aanbrengen van een isolatiemaatregel waarvoor u eerder ISDE-subsidie hebt gekregen.
Onderhoud van de WTW-unit
Een WTW-unit gaat langer mee bij goed onderhoud. Daarnaast zorgt onderhoud voor optimale luchtkwaliteit:
- Filters reinigen: minimaal eens per half jaar
- Filters vervangen: jaarlijks (afhankelijk van vuilgraad)
- Ventielen reinigen: eens per jaar met stofzuiger en sopje. Plaats ze terug op dezelfde plek met dezelfde instelling.
- WTW-unit laten reinigen: eens in de twee jaar door een installateur
- Ventilatiekanalen laten reinigen: eens in de acht jaar
Wel doen
- Zet het systeem op de hoogste stand bij douchen, was binnen drogen, koken of veel bezoek
- Laat de WTW-unit installeren door een vakman — slecht aangelegde units veroorzaken onnodig veel geluid
- Een unit kan voorzien worden van sensoren die automatisch de juiste hoeveelheid lucht regelen voor een gezond binnenklimaat
- Word u bij een ramp gevraagd ramen en deuren te sluiten? Trek dan de stekker van de WTW-unit eruit
- Veel units hebben een bypass: die zorgt dat de binnenkomende lucht in de zomer niet langs de warmtewisselaar stroomt — zo koelt de woning beter door koudere avond- en nachtlucht
Niet doen
- Heeft u een raam in de badkamer? Zet dat niet open als de WTW-ventilatie aanstaat — dan ventileert de rest van de woning minder goed, en kan de badkamer te lang vochtig blijven (schimmelrisico)
- Sluit een afzuigkap met motor niet aan op de WTW-ventilatie. Een motorloze afzuigkap aansluiten kan wel, maar het ventilatiesysteem vervuilt dan snel en heeft in verhouding weinig capaciteit voor kookluchten
Verschil WTW-ventilatie en mechanische ventilatie
Beide systemen voeren vervuilde lucht af via ventielen in vochtige ruimtes (keuken, badkamer, wc). Het verschil zit in de toevoer van verse lucht:
- Mechanische ventilatie: toevoer van verse lucht via ramen of ventilatieroosters in alle verblijfsruimten
- WTW-ventilatie: toevoer van verse lucht uit ventielen in alle verblijfsruimten, na opwarming door warmtewisselaar
Verdieping: kiezen, installeren en overstappen
Veelgestelde vragen
Wat is WTW-ventilatie?
WTW staat voor warmteterugwinning. Een WTW-systeem voert vervuilde lucht af en blaast verse buitenlucht in; in de unit geeft de warme afgevoerde lucht 80 tot 90% van zijn warmte af aan de koude toevoerlucht. Omdat aan- en afvoer in balans zijn, heet het ook balansventilatie of ventilatiesysteem D.
Wat kost een WTW-systeem laten installeren?
De WTW-unit kost €1.000 tot €4.000. In nieuwbouw zit het kanaalwerk in de bouwsom; in een bestaande woning komen de kanalen, doorvoeren en het inregelen daar bovenop, afhankelijk van de indeling. Decentrale units per ruimte zijn goedkoper te plaatsen omdat er geen kanalen nodig zijn. Vraag twee uitgesplitste offertes.
Kan WTW-ventilatie in een bestaande woning?
Ja. Een centraal systeem vraagt kanalen naar elke verblijfsruimte, meestal via een verlaagd plafond of koof, en kost 1 tot 3 dagen werk. Wilt u dat niet, dan zijn decentrale WTW-units in de buitengevel per ruimte het alternatief, zonder kanaalwerk.
Hoe lang gaat een WTW-systeem mee?
Een WTW-systeem (de centrale unit) gaat ongeveer 15 jaar mee. Dit betekent niet dat een WTW-unit standaard na deze periode moet worden vervangen. Kanalen en ventielen hoeven vaak helemaal niet vervangen te worden. Met goed onderhoud kan vervangen van losse onderdelen ook een oplossing zijn.
Kan bij WTW-ventilatie nog een raam open?
Ja, deuren en ramen kunnen nog steeds opengezet worden. Zodra deze weer dicht zijn, raakt het systeem snel weer in balans. Houd er rekening mee dat in de winter meer koude lucht binnenkomt, waardoor het meer energie kost om de koele lucht op te warmen. Sluit ramen op tijd als het buiten te warm wordt, om hitte buiten te houden.
Kan een WTW-unit ook koelen?
Nee, een WTW-unit kan niet koelen. Er zijn wel fabrikanten die het systeem combineren met een warmtepomp; daarmee kunt u ingeblazen lucht koelen of verwarmen. Dit is vooral geschikt voor zeer goed geïsoleerde woningen.
