Waarom het stookseizoen het risicoseizoen is
In september en oktober gaan ketels, kachels en haarden weer aan die maanden hebben stilgestaan. Verstopte rookgasafvoeren (vogelnesten, bladeren), verouderde pakkingen en ruimtes die ‘lekker dicht’ zijn gemaakt tegen de kou vergroten het risico. Koolmonoxide bindt zich volgens de Brandwondenstichting ongeveer 230 keer sneller aan hemoglobine dan zuurstof, waardoor het lichaam letterlijk zuurstof tekortkomt. Omdat het gas geur-, kleur- en smaakloos is, merkt u niets — behalve de klachten.
Symptomen herkennen
| Blootstelling | Klachten | Wat opvalt |
|---|---|---|
| Licht | Hoofdpijn, duizeligheid, misselijkheid, overgeven, wazig zien | Lijkt op griep; klachten worden buiten minder |
| Ernstig | Verwardheid, pijn op de borst, benauwdheid, onregelmatige hartslag | Meerdere huisgenoten (en huisdieren) tegelijk klachten |
| Zeer ernstig | Bewustzijnsverlies | Levensbedreigend, direct 112 |
Bron: Brandweer Nederland (7 november 2024) en Nederlandse Brandwonden Stichting. Een handige vuistregel van de Brandweer: worden de klachten buiten minder, dan is CO een serieuze verdenking.
Pijler 1 — Ventileren
De Brandweer adviseert om 24 uur per dag een raampje op een kier of een ventilatierooster open te houden: “Frisse lucht is van levensbelang.” Verbrandingstoestellen hebben zuurstof nodig; in een te dichte ruimte verbranden ze onvolledig. Ook de wet stelt dat openingen voor verbrandingslucht en rookgasafvoer tijdens gebruik nooit afgesloten mogen worden (RIVM, toelichting op de bouwregelgeving). Wie kieren dicht gaat maken voor de winter, leest daarom eerst welke openingen open moeten blijven — zie onze winterklaar-checklist en het artikel over mechanische ventilatie.
Pijler 2 — Controleren
De Rijksoverheid: “Laat uw gasverbrandingsinstallatie minstens 1 keer per 2 jaar controleren door een CO-vrij gecertificeerd bedrijf.” Sinds 1 april 2023 mogen alleen gecertificeerde bedrijven en monteurs werken aan gasverbrandingstoestellen en rookgasafvoeren; u herkent ze aan het CO-vrij-logo en vindt ze in het landelijke register gasverbrandingsinstallaties. Zelf sleutelen aan cv-ketel, geiser of gaskachel is strafbaar. Wat een onderhoudsbeurt inhoudt en kost, leest u in cv-ketel onderhoud: kosten en tips.
Bij een meting hanteert de monteur de NEN 8025-klassen voor CO in de opstellingsruimte: onder 5 ppm geen bezwaar, 5 tot 25 ppm enig bezwaar, boven 25 ppm ernstig bezwaar (RIVM). Vraag om de meetwaarden op de onderhoudsbon.
Woont u in een appartement? Bij een gezamenlijke rookgasafvoer is de VvE (of bij huur de verhuurder) verantwoordelijk voor periodieke controle en goedkeuring door een gecertificeerd bedrijf, aldus de Rijksoverheid. Houtkachel of open haard? Laat het rookkanaal jaarlijks vegen.
Pijler 3 — Alarmeren: de CO-melder
- Kies de juiste melder. Alleen met de norm NEN-EN 50291 op de verpakking. Melders met ingebouwde 10-jaarsbatterij hoeven tussentijds geen batterij; goedkope modellen gaan volgens de Brandwondenstichting soms maar twee jaar mee. Prijsindicatie €10 tot €60.
- Hang hem goed. In de ketelruimte aan het plafond, 1 tot 3 meter van de ketel, minimaal 30 cm van de wand. In andere ruimtes op ademhoogte. Nooit bij een ventilatieopening of achter een kast.
- Eén melder per risicoruimte. Dus ook bij de gaskachel in de woonkamer of de geiser in de keuken, en op de slaapverdieping als de ketel op zolder hangt.
- Test maandelijks met de testknop en noteer de vervangdatum die op de melder staat.
- Bij alarm: naar buiten, 112 bellen, niet terug naar binnen.
Een combimelder (rook + CO) mag, maar alleen in een ruimte waar ook een verbrandingstoestel staat; voor de wettelijk verplichte rookmelders per verdieping geldt dat ze aan het plafond hangen, en dat is voor CO buiten de ketelruimte juist niet de beste plek.
Wat zegt de wet — samengevat
- Rookmelders: verplicht op elke verdieping met een verblijfsruimte, ook in bestaande bouw, sinds 1 juli 2022 (Besluit bouwwerken leefomgeving).
- CO-melders: niet verplicht in bestaande woningen; dringend advies van Rijksoverheid en Brandweer.
- Werkzaamheden aan gastoestellen: sinds 1 april 2023 alleen door CO-vrij gecertificeerde bedrijven.
- Verbrandingslucht en rookgasafvoer: moeten onbelemmerd blijven; de gemeente kan handhaven bij een gevaarlijke situatie (RIVM).
Heeft uw ketel een storing of valt hij steeds uit? Gebruik onze storingscheck cv-ketel om de oorzaak te vinden, maar laat bij twijfel over verbranding of afvoer altijd een gecertificeerde monteur komen.
Bronnen
- Rijksoverheid — Hoe voorkom ik koolmonoxidevergiftiging in mijn huis? — controle 1× per 2 jaar, CO-vrij register, VvE-verantwoordelijkheid
- Brandweer Nederland — Voorkom CO-vergiftiging: ventileer, controleer, alarmeer (7 november 2024) — symptomen, plaatsing melder
- Nederlandse Brandwonden Stichting — CO-melders — NEN-EN 50291, plaatsing 1-3 m / 30 cm, levensduur, prijsindicatie, handelen bij alarm
- RIVM — GGD-richtlijn koolmonoxide: wetten en regels — certificeringsplicht, NEN 8025-klassen, verbrandingslucht/rookgasafvoer
- Milieu Centraal — Cv-ketel onderhoud en instelling — CO-vrij certificaat verplicht sinds 1 april 2023
- Rijksoverheid — Besluit bouwwerken leefomgeving — rookmelderplicht bestaande bouw per 1 juli 2022
Artikel gepubliceerd 3 september 2026. Prijzen en bedragen zijn indicaties op basis van de genoemde bronnen; controleer uw eigen situatie.
