Zo haalt een warmtepomp warmte uit vrieskou
Een lucht-waterwarmtepomp verplaatst warmte: hij verdampt een koudemiddel met de energie uit de buitenlucht en comprimeert het, waardoor het warm genoeg wordt om uw cv-water te verwarmen. Dat werkt ook onder nul — buitenlucht van -5 graden bevat nog altijd veel meer energie dan het koudemiddel. Het proces wordt alleen minder efficiënt naarmate het verschil tussen buitentemperatuur en gewenste watertemperatuur groter wordt. Daarom zijn twee dingen in de winter doorslaggevend: een lage aanvoertemperatuur en een woning die weinig warmte verliest.
Milieu Centraal noemt voor een volledig elektrische warmtepomp een verwarmingstemperatuur van maximaal 45 tot 55 graden (een cv-ketel werkt op 60 tot 80) en als minimale isolatie 8 tot 12 centimeter dak- en vloerisolatie (Rc-waarde 2,5 of meer), een geïsoleerde spouw en HR++-glas. Wie dat niet heeft, kiest volgens Milieu Centraal beter een hybride, die “bijna altijd toepasbaar” is.
Hybride versus all-electric bij kou
| Hybride warmtepomp | All-electric (buitenunit) | |
|---|---|---|
| Wat gebeurt er op de koudste dagen | Cv-ketel springt automatisch bij (omslagtemperatuur instelbaar) | Pomp draait op vol vermogen; zo nodig elektrisch bijverwarmingselement |
| Isolatie-eis | Matige isolatie volstaat | Redelijk tot goed geïsoleerd, Rc ≥ 2,5 |
| Richtprijs incl. btw en plaatsing (Milieu Centraal) | Circa €6.200 (4 kW), €8.300 met nieuwe cv-ketel | Circa €12.000 (8 kW) |
| ISDE 2026 bij A+++ (RVO: €1.025 + €225/kW + €200) | €2.125 bij 4 kW | €3.025 bij 8 kW |
| Besparing per jaar (rekenvoorbeeld hoekwoning) | Circa €600, 60 à 70% minder gas voor verwarming | Circa €1.000 incl. wegvallen vastrecht gas |
| Stroomverbruik | Ca. 1.925 kWh + 680 m³ gas (was 310 kWh + 1.360 m³) | Ca. 3.400 kWh (vervangt 950 m³ gas + 250 kWh) |
De bedragen zijn rekenvoorbeelden van Milieu Centraal met langjarige energieprijzen (€1,37 per m³ gas, €0,21 per kWh, 2026-2040); de ISDE-bedragen volgen de RVO-systematiek voor 2026. Welke variant bij uw huis past, ziet u in onze warmtepomp-keuzehulp en de vergelijking hybride versus volledige warmtepomp.
Wat normaal is in de winter — en wat niet
- Normaal: rijp of een dun laagje ijs op de lamellen, een ontdooicyclus van enkele minuten met een stoomwolk, water dat onder de unit wegloopt, een pomp die bij kou vrijwel continu op laag toerental draait. Continu draaien is juist zuiniger dan steeds aan en uit.
- Normaal: een hoger stroomverbruik in december en januari dan in oktober. Een indicatie per dag vindt u in warmtepomp verbruik per dag.
- Niet normaal: een unit die één ijsblok wordt, condenswater dat bevriest tot een ijsplaat onder de unit (afvoer verstopt of geen vorstvrije afvoer), een woning die bij lichte vorst al niet op temperatuur komt, of een hybride waarvan de cv-ketel vrijwel altijd brandt. Raadpleeg dan de top 5 warmtepomp-storingen of onze storingscheck warmtepomp.
Zes wintertips van de redactie
- Houd de buitenunit vrij. Verwijder sneeuw, bladeren en spullen rond de unit; de lucht moet er ongehinderd door. Plaats niets bovenop.
- Zorg dat het condenswater weg kan. Een verstopte of bevroren afvoer is een veelvoorkomende winterstoring.
- Stook constant. Milieu Centraal: thermostaat overdag niet hoger dan 19 graden, ’s nachts 0, 1 of 2 graden lager afhankelijk van de isolatie. Zet de pomp nooit uit als u een dag weg bent; een verlagingsstand is genoeg.
- Radiatorkranen open, deuren dicht. Bij een lage aanvoertemperatuur heeft u het volledige afgifte-oppervlak nodig. Sluit alleen de kranen in ruimtes die u écht niet gebruikt en houd die deuren dicht.
- Laat de stooklijn controleren. Bij het jaarlijkse onderhoud kan de monteur de weersafhankelijke regeling scherper zetten: zo laag mogelijk zonder comfortverlies.
- Heeft u nog een cv-ketel? Doe de 50-gradentest. Milieu Centraal roept huishoudens op om tijdens vorst — liefst twee nachten onder -5 graden — de ketel op 50 graden te zetten. Blijft het huis warm, dan is het warmtepomp-klaar. Hoe u dat instelt leest u in cv-ketel op 60 graden.
De cijfers achter de groei
Nederland stookt steeds meer met warmtepompen: eind 2022 stonden er volgens het CBS (aangehaald door Milieu Centraal) 291.747 in woningen, in 2023 kwamen er ongeveer 144.000 bij en in 2024 nog 106.764. Het merendeel daarvan is een lucht-waterpomp die elke winter opnieuw bewijst dat vorst geen beletsel is — mits woning, aanvoertemperatuur en instellingen kloppen.
Bronnen
- Milieu Centraal — Hybride warmtepomp: minder gasverbruik — cv-ketel springt bij op koude dagen, kosten, besparing €600, 60-70% minder gas
- Milieu Centraal — Volledig elektrische warmtepomp — 45-55 °C, isolatie-eisen, €12.000, 3.400 kWh, €1.000 besparing
- Milieu Centraal — Slim verwarmen met een warmtepomp — thermostaat max 19 °C, nachtverlaging 0/1/2 graden
- Milieu Centraal — persbericht 8 januari 2026: Vorst biedt kans te ontdekken of huis warmtepomp-klaar is — 50-gradentest bij vorst
- Milieu Centraal — Warmtepomp: duurzaam elektrisch verwarmen (CBS-cijfers) — aantal warmtepompen 2022-2024
- RVO — ISDE: wat wijzigt er in 2026 — startbedrag €1.025 + €225/kW + €200 labelbonus
- Milieu Centraal — Met welke energieprijzen rekenen we? — €1,37/m³ en €0,21/kWh (2026-2040)
Artikel gepubliceerd 3 september 2026. Prijzen en bedragen zijn indicaties op basis van de genoemde bronnen; controleer uw eigen situatie.
