De zomer is voorbij, maar de tuin niet. September en oktober zijn zachte maanden met laag licht, warme kleuren en minder muggen dan in juli. Wie nu een paar dingen goed regelt, zit tot Sinterklaas buiten en kijkt in de winter op een tuin die er verzorgd uitziet in plaats van kaal. Twaalf ideeën, elk met een indicatie van tijd en kosten, van gratis tot een weekendproject.
Buiten blijven zitten
1. Een buitenkamer maken met licht. Niets verandert een tuin in het donker zo snel als verlichting op de goede plek. Een lichtsnoer (€25 tot €60) laag langs een schutting of door een boom, twee grondspots op een boom of siergras (€40 tot €80 voor een setje op laagspanning) en een tijdschakelaar of schemersensor zodat het vanzelf aangaat. Kies warm wit (2.700 K); koud wit maakt een tuin in de herfst kil. Een middag werk. Zie ook tuinverlichting.
2. Warmte: vuurschaal of terrasverwarmer. Een stalen vuurschaal (€60 tot €200) geeft licht, warmte en iets om naar te kijken; hout stook je alleen droog en niet bij windstil weer in een dichtbebouwde straat, uit respect voor de buren. Een elektrische infrarood-terrasverwarmer (€120 tot €300, 1.500 tot 2.000 W) is directer en rookvrij; aan een overkapping gehangen verwarmt hij vier stoelen. Kosten in gebruik: circa €0,45 tot €0,60 per uur bij €0,30 per kWh.
3. Dekens, kussens en een kist om ze droog te houden. Wollen plaids en outdoorkussens maken een houten bank in oktober comfortabel. Het geheim is een waterdichte kussenbox (€60 tot €150) direct naast de zithoek, anders blijven ze binnen liggen en zit je toch niet buiten.
4. Droog zitten: overkapping, luifel of grote parasol. Bij motregen is een dak alles. Een vrijstaande parasol van drie meter (€150 tot €400) dekt een tafel; een zeildoek op palen (€100 tot €250) is een weekendproject; een vaste overkapping is een investering waar we een aparte gids over hebben: een overkapping kiezen.
Planten die nu op hun mooist zijn
5. Siergrassen. Pluimen van vedergras, lampenpoetsersgras en pijpenstrootje vangen het lage herfstlicht en blijven de hele winter staan. Drie tot vijf potten van €8 tot €15 in een bak of groep, nu planten, pas in februari afknippen.
6. Sedum, aster en hortensia laten staan. Uitgebloeide sedum wordt roodbruin en houdt zijn vorm; asters bloeien tot de eerste vorst; de bloemschermen van hortensia's kleuren van roze naar perkament. Niet snoeien in het najaar: de dode bloemen beschermen de knoppen en zien er berijpt prachtig uit.
7. Bollen planten voor het voorjaar. Tot half december kun je tulpen, narcissen, krokussen en blauwe druifjes planten. Reken op €10 tot €30 voor 100 bollen; plant ze in groepen van minimaal tien, twee keer zo diep als de bol hoog is. In een kleine tuin werken bollen in potten die je in maart op het terras zet.
8. Wintergroen en bes. Een hulst, skimmia (rode knoppen tot in maart), een taxusbol of een sierappel met vruchten geeft structuur als de rest kaal is. Een skimmia in pot bij de voordeur kost €15 tot €25 en staat er de hele winter.
Klaar voor de winter, zonder saaie klusjes
9. Het gazon nog één keer goed. Eind september of oktober voor het laatst maaien op 4 tot 5 cm, bladeren eraf houden en eventueel een najaarsmest met veel kalium (€15 tot €25). Robotmaaier bezitters: de complete winterstalling staat in de tuin-najaarschecklist.
10. Blad als gratis grondstof. Hark blad van het gazon en de tegels, maar laat het onder heggen en in borders liggen: het beschermt de bodem, voedt het bodemleven en biedt schuilplaats aan egels en insecten. Een bladkorf van kippengaas (€15) maakt er in een jaar bladaarde van.
11. Een plek voor vogels. Een voedersilo met zonnebloempitten (€20 tot €40) en een schaal water op een plek die je vanuit de kamer ziet; hang hem op een meter van struiken zodat katten geen kans krijgen. Het levert in november meer tuinplezier op dan welke plant ook.
12. Potten, kranen en meubels. Terracotta potten kunnen bij vorst scheuren: zet ze op pootjes zodat water wegloopt, of haal ze leeg. De buitenkraan aftappen zodra er nachtvorst wordt voorspeld. Teakhouten meubels mogen buiten blijven; aluminium en kunststof ook, maar een hoes voorkomt groene aanslag.
Wat kost een najaarstuin?
| Idee | Tijd | Kosten |
|---|---|---|
| Lichtsnoer + 2 grondspots + tijdschakelaar | 1 middag | €80 tot €200 |
| Vuurschaal of elektrische terrasverwarmer | 1 uur | €60 tot €300 |
| Plaids, kussens, kussenbox | 1 uur | €100 tot €250 |
| Parasol of zeildoek | 1 middag tot 1 dag | €100 tot €400 |
| 5 siergrassen + 100 bollen + skimmia | 1 middag | €80 tot €150 |
| Gazon, blad, voedersilo, potten | 1 middag | €40 tot €90 |
Voor een complete buitenkamer met licht, warmte, droog zitten en beplanting ben je twee weekenden en €400 tot €1.000 verder. Wil je meer dan een opfrisbeurt, lees dan tuinrenovatie: in zes stappen van verwaarloosd naar nieuw of begin bij tuininspiratie voor kleine en grote tuinen.
Veelgestelde vragen
Welke planten zijn mooi in de tuin in het najaar?
Siergrassen (vedergras, lampenpoetsersgras), sedum, herfstasters, hortensia's met uitgebloeide schermen, skimmia met rode knoppen en heesters met bessen zoals sierappel en hulst. Plant ze in september of oktober; de grond is dan nog warm en ze wortelen goed in.
Kan ik in oktober nog bloembollen planten?
Ja, tot half december zolang de grond niet bevroren is. Tulpen kun je zelfs het beste laat planten (november) om schimmel te voorkomen. Narcissen en krokussen liever in september of oktober.
Wat kost het om de tuin gezellig te maken voor het najaar?
Een lichtsnoer, twee grondspots en een tijdschakelaar kosten samen €80 tot €200; een vuurschaal €60 tot €200; dekens met een droge kussenbox €100 tot €250. Met beplanting erbij ben je voor een complete buitenkamer €400 tot €1.000 kwijt, verdeeld over een paar weekenden.
Moet ik uitgebloeide planten in het najaar snoeien?
Nee. Laat sedum, hortensia, siergrassen en zaaddozen staan tot februari of maart. Ze beschermen de plant tegen vorst, geven structuur en voedsel aan vogels, en zien er berijpt goed uit. Alleen zieke of omgevallen delen haal je weg.
Mag ik een vuurschaal gebruiken in een stadstuin?
Meestal wel, maar gemeenten kunnen regels stellen bij overlast en sommige APV's verbieden open vuur bij droogte. Stook alleen droog, onbehandeld hout, niet bij windstil weer in een dichtbebouwde straat, en kies bij twijfel een elektrische of gas-terrasverwarmer.
Artikel gepubliceerd 21 september 2026. Prijzen en bedragen zijn indicaties op basis van de genoemde bronnen; controleer uw eigen situatie.
