De huidige situatie in Nederland
In 2026 verwarmt ruim 85% van de Nederlandse woningen nog met aardgas via een CV-ketel. Tegelijkertijd groeit het aantal geinstalleerde warmtepompen explosief: het CBS registreerde in 2025 meer dan 400.000 actieve warmtepompinstallaties, en dat aantal stijgt maandelijks. De rijksoverheid heeft als doel gesteld dat vanaf 2026 nieuwbouwwoningen gasloos worden opgeleverd, en steeds meer gemeenten kondigen wijkgerichte warmteplannen aan die ook bestaande woningen raken.
Dat betekent niet dat u morgen uw CV-ketel moet vervangen. Maar het is verstandig om bij de volgende vervanging bewust te kiezen. Laten we beide opties naast elkaar zetten.
Hoe werkt een warmtepomp precies?
Een warmtepomp haalt warmte uit de buitenlucht, de bodem of het grondwater en brengt die naar een hoger temperatuurniveau met behulp van een compressor. Het principe is vergelijkbaar met een koelkast, maar dan omgekeerd. De meest voorkomende variant in Nederland is de lucht-water warmtepomp, die buitenlucht als bron gebruikt en warmte afgeeft aan het centrale verwarmingssysteem via radiatoren of vloerverwarming.
Het rendement van een warmtepomp wordt uitgedrukt in de COP (Coefficient of Performance). Een COP van 4 betekent dat de pomp uit 1 kWh elektriciteit 4 kWh warmte produceert. Over een heel stookseizoen (inclusief koude dagen) spreken we van de SCOP, die doorgaans tussen de 3,0 en 4,5 ligt. Ter vergelijking: een HR-ketel heeft een rendement van maximaal 107% op bovenwaarde, wat neerkomt op een COP van ongeveer 1,0.
Aanschafkosten vergeleken
De aanschafkosten zijn het punt waar de CV-ketel traditioneel wint. Een goede HR-combiketel kost inclusief installatie tussen de 1.800 en 3.000 euro. Bij een CW5-systeem met apart warmwatertoestel komt u uit op 2.500 tot 4.500 euro.
Een lucht-water warmtepomp vergt een aanzienlijk hogere investering. Reken op 8.000 tot 14.000 euro inclusief installatie voor een standaard split-unit. Bij een all-in-one (monoblock) model liggen de kosten iets lager: 7.000 tot 12.000 euro. Bodem-warmtepompen zijn het duurst met 15.000 tot 25.000 euro, maar leveren ook het hoogste rendement.
Belangrijk: deze bedragen zijn voor subsidie. Na aftrek van de ISDE-subsidie (Investeringssubsidie Duurzame Energie en Energiebesparing) scheelt dat al snel 3.000 tot 5.000 euro.
Jaarlijkse energiekosten
Hier verschuift het voordeel richting de warmtepomp. Een gemiddeld Nederlands huishouden verbruikt circa 1.200 m3 aardgas per jaar voor verwarming en warm water. Bij een gasprijs van 1,45 euro per m3 (contractprijs begin 2026) komt dat neer op ruim 1.740 euro per jaar.
Een warmtepomp met een SCOP van 3,5 verbruikt voor dezelfde hoeveelheid warmte ongeveer 3.400 kWh elektriciteit. Bij een stroomprijs van 0,32 euro per kWh betaalt u dan circa 1.090 euro per jaar. Dat is een besparing van zo'n 650 euro per jaar.
Met zonnepanelen op het dak wordt het verschil nog groter. Een deel van de benodigde elektriciteit wekt u dan zelf op, waardoor de effectieve kosten van de warmtepomp kunnen dalen tot 500 tot 700 euro per jaar. In combinatie met dynamische energiecontracten kunt u de warmtepomp bovendien slim laten draaien op momenten dat stroom het goedkoopst is.
Subsidies en financieringsmogelijkheden in 2026
De ISDE-subsidie bedraagt in 2026 tussen de 3.000 en 5.250 euro voor een warmtepomp, afhankelijk van het type en het vermogen. Voor hybride warmtepompen (die aardgas als backup gebruiken) is de subsidie lager: 1.500 tot 3.000 euro. Op een nieuwe CV-ketel zit geen subsidie meer.
Daarnaast bieden veel gemeenten aanvullende regelingen. In sommige wijken zijn er collectieve inkoopacties waardoor de prijs verder daalt. Ook het Warmtefonds biedt leningen tegen 0% rente voor woningeigenaren met een inkomen tot modaal, en een gunstig tarief voor hogere inkomens.
Wanneer u de warmtepomp combineert met isolatiemaatregelen (dakisolatie, spouwmuurisolatie, HR++-glas), kunt u via de ISDE-regeling ook voor die maatregelen subsidie ontvangen. De combinatie levert vaak het meeste voordeel op, zowel qua subsidie als qua energiebesparing.
Rendement op lange termijn
De levensduur van een CV-ketel is gemiddeld 15 jaar. Een warmtepomp gaat doorgaans 15 tot 20 jaar mee, waarbij de compressor het langstlevende onderdeel is. Bodem-warmtepompen kennen zelfs levensduren van 25 jaar of meer.
Reken we het voorbeeld door over 15 jaar: een CV-ketel kost u 2.500 euro aanschaf plus 15 keer 1.740 euro aan gas = 28.600 euro totaal. Een warmtepomp kost u 10.000 euro aanschaf minus 4.000 euro subsidie = 6.000 euro netto, plus 15 keer 1.090 euro aan stroom = 22.350 euro totaal. Het verschil: ruim 6.200 euro in het voordeel van de warmtepomp.
Houd er rekening mee dat gasprijzen naar verwachting blijven stijgen door de afbouw van gaswinning en toenemende CO2-heffingen. Elektriciteit wordt relatief goedkoper door de groei van wind- en zonne-energie. Het kostenvoordeel van de warmtepomp zal in de komende jaren dus waarschijnlijk alleen maar groter worden.
Comfort en geluid
Een veelgehoord punt van zorg is het geluid van een warmtepomp. Moderne lucht-water warmtepompen produceren op 3 meter afstand een geluidsniveau van 35 tot 50 dB(A). Ter vergelijking: dat is vergelijkbaar met het geluid van een stille bibliotheek tot een rustig gesprek. De meeste fabrikanten bieden inmiddels nachtmodi aan die het geluid tot onder de 35 dB(A) terugbrengen.
Qua warmtecomfort is er een verschil. Een CV-ketel levert water van 70-80 graden, waardoor radiatoren snel warm worden. Een warmtepomp werkt het efficientst bij lage watertemperaturen (35-55 graden). Bij vloerverwarming is dat ideaal. Bij oude, kleine radiatoren kan het nodig zijn om grotere exemplaren te plaatsen, of om de verwarmingscurve aan te passen.
Tip: laat voor de aanschaf een warmteverliesberekening maken. Zo weet u precies of uw woning geschikt is zonder ingrijpende aanpassingen.
Wanneer is een CV-ketel toch de betere keuze?
Een warmtepomp is niet altijd de beste optie. In de volgende situaties kan een CV-ketel (of hybride warmtepomp) verstandiger zijn:
Als uw woning slecht geisoleerd is en u daar op korte termijn niets aan kunt veranderen, zal een warmtepomp veel energie verbruiken en mogelijk niet voldoende warmte leveren op de koudste dagen. Investeer dan eerst in isolatie.
Als u weinig ruimte heeft voor een buitenunit of als de geluidsbelasting voor buren een probleem vormt (denk aan een klein binnentuintje in een rijtjeswoning), kan plaatsing lastig zijn. Er gelden gemeentelijke regels voor geluid en plaatsing die steeds strenger worden.
Als uw huidige CV-ketel jonger is dan 10 jaar en goed functioneert, is vroegtijdige vervanging financieel niet zinvol. Wacht tot het natuurlijke vervangingsmoment en gebruik de tussentijd om uw woning beter te isoleren.
Als u een beperkt budget heeft en niet in aanmerking komt voor subsidie of lening, blijft de CV-ketel de goedkoopste optie op korte termijn. Een hybride warmtepomp kan dan een interessant tussenstation zijn: lagere investering dan een volledig elektrische warmtepomp, met direct 50-70% gasbesparing.
De hybride warmtepomp als tussenoplossing
Veel installateurs adviseren de hybride warmtepomp als praktische tussenstap. Dit systeem combineert een kleine warmtepomp met uw bestaande of een nieuwe CV-ketel. Bij milde temperaturen (boven 2-5 graden) doet de warmtepomp het werk. Bij strenge vorst schakelt het systeem automatisch over op gas.
De investering ligt tussen de 4.000 en 7.000 euro, en de jaarlijkse gasbesparing bedraagt 50 tot 70%. Omdat het systeem aansluit op uw bestaande radiatoren zonder aanpassingen, is het bijzonder geschikt voor oudere woningen die nog niet volledig geisoleerd zijn.
Onze conclusie
Er is geen universeel antwoord. De beste keuze hangt af van de staat van uw woning, uw budget, uw toekomstplannen en de lokale situatie. Maar de trend is duidelijk: de warmtepomp wordt elk jaar aantrekkelijker door dalende aanschafprijzen, stijgende gasprijzen en ruime subsidies.
Staat u voor vervanging van uw CV-ketel? Laat ten minste twee offertes maken: een voor een nieuwe HR-ketel en een voor een warmtepomp. Vergelijk niet alleen de aanschafprijs, maar reken de totale kosten door over 15 jaar. Vraag de installateur om een warmteverliesberekening en informeer bij uw gemeente naar het wijkwarmteplan. Zo maakt u een weloverwogen keuze die past bij uw woning en uw portemonnee.